Македонските граѓани ќе добијат нова можност за вработување во Данска од 1 јануари 2027 година, кога ќе стартува програмата „Деловна шема заснована на колективен договор“. Со неа, квалификувани дански компании ќе можат да вработуваат работници од 16 земји надвор од Европската Унија, а меѓу нив е и Македонија. Целта на мерката е да се олесни пристапот на странските работници до данскиот пазар на труд.

Сепак, не секоја компанија ќе може да ангажира странци преку новиот систем. Работодавачите ќе мора да добијат сертификат од Данската агенција за меѓународно вработување и интеграција (SIRI), да работат најмалку две години, да имаат најмалку десет вработени со полно работно време во Данска, како и важечки колективен договор и соодветна деловна документација. Дополнително, компаниите не смеат да имаат сериозни работни спорови, институционални налози или неодамнешни казни поврзани со недоволно плаќање на странски работници.

Еден од најважните услови за идните кандидати е минималната годишна плата од 322.000 дански круни, што е приближно 43.000 евра годишно, односно околу 3.580 евра месечно во бруто-износ. Овој праг е значително понизок од постојната данска шема за плати, каде минималниот услов за 2026 година изнесува околу 69.800 евра годишно. Со новите правила, Данска отвора дополнителен канал за вработување работници надвор од ЕУ, а Македонија е меѓу земјите што ќе можат да ја искористат оваа можност.

Тагови: Данска работници

Сте го земале телефонот во рака без воопшто да знаете зошто? Го отклучувате екранот, проверувате дали имате порака или нотификација, сфаќате дека нема ништо ново  и по неколку минути повторно го правите истото.

Не сте единствени. Ова однесување стана дел од секојдневието на голем број луѓе, а причината не е само тоа што „сме навикнати“ да бидеме на телефон.

Нашиот мозок е привлечен од нови информации и непредвидливи награди. Кога ќе добиеме порака, лајк, коментар или друга нотификација, не знаеме однапред што нè очекува. Токму таа неизвесност може да нè натера повторно и повторно да проверуваме.

Телефонот станува автоматска навика

Често не го проверуваме телефонот затоа што навистина ни треба нешто, туку затоа што мозокот научил дека во одредени ситуации тоа е следниот чекор.

Чекаме во ред – го земаме телефонот.

Ни е досадно – го земаме телефонот.

Имаме кратка пауза на работа – повторно го проверуваме.

Со текот на времето, ова може да стане автоматско однесување. Понекогаш дури и не забележуваме дека сме го отклучиле телефонот.

А што ако нема никаква нотификација?

Тука станува интересно. Иако нема нова порака или известување, самото проверување може да биде поттикнато од очекувањето дека можеби има нешто ново.

Токму тоа „можеби“ е доволно за да посегнеме по телефонот.

Плус, социјалните мрежи, кратките видеа и апликациите се дизајнирани така што постојано ни нудат нова содржина. Една објава води до друга, едно видео до следното, а неколку минути лесно можат да станат половина час.

Телефонот ни ја пополнува и најмалата празнина

Една од причините поради која толку често го проверуваме телефонот е и непријатноста од моментите кога немаме што да правиме.

Наместо да гледаме низ прозорец, да размислуваме или едноставно да бидеме без активност неколку минути, посегнуваме по телефонот.

Така, секој момент на досада станува можност за нова информација, видео или порака.

Како да ја прекинеме навиката?

Не мора целосно да го оставите телефонот за да го намалите ова однесување. Доволно е прво да станете свесни колку често го проверувате.

Еден едноставен чекор е да ги исклучите непотребните нотификации. Така телефонот нема постојано да ви го привлекува вниманието.

Може и да поставите одредени периоди во денот кога телефонот ќе биде подалеку од вас – особено додека работите, јадете или се одмарате.

Најважно е да направите разлика помеѓу „ми треба телефонот“ и „само сакам да проверам што има ново“.

Затоа, следниот пат кога автоматски ќе посегнете по телефонот, застанете за момент и запрашајте се: „Дали навистина очекувам нешто или само сум навикнат/а да проверувам?“

Можеби токму тој мал момент на свесност е првиот чекор кон помалку време пред екранот.

Тагови: навики социјални мрежи телефон

Словенија подготвува голема реформа на образовниот систем, откако резултатите од меѓународното тестирање ПИСА 2025 ги покажаа најслабите постигнувања на учениците досега. Министерот за образование, наука и млади, Борут Рончевиќ, најави укинување на деветгодишното основно образование и постепено воведување осумгодишен модел од учебната 2028/2029 година, оценувајќи дека состојбата е „многу лоша“, а трендот „катастрофален“.

Реформата предвидува построги критериуми за оценување, зајакнување на работната етика, растеретување на наставните програми и поголем акцент на разбирањето на материјалот, како и дополнителна поддршка за талентираните ученици. Според објавените податоци, словенечките ученици паднале под просекот на ОЕЦД во математичка и читачка писменост, додека по природни науки се движат околу просекот. Во математика основното ниво го достигнале 65 проценти од учениците, а во читање 64 проценти, наспроти 69 проценти просек на ОЕЦД.

Како причини за негативниот тренд се посочуваат прекумерната употреба на дигитални уреди, нарушувањата во наставата и намалената концентрација, при што податоците покажуваат дека 48 проценти од учениците користат алатки со вештачка интелигенција за изработка на задачи. Дополнителен проблем е и недостигот од наставен кадар: само 17,5 проценти од учениците посетуваат училишта чии директори не го сметаат недостигот од наставници за пречка. Од Синдикатот за воспитание, образование, наука и култура на Словенија оценуваат дека слабите резултати се последица на повеќегодишно занемарување и недоволно системско вложување во образовниот кадар.

Тагови: ПИСА Словенија ученици

Темното чоколадо може да биде повеќе од само омилен десерт во умерени количини може да има и одредени придобивки за организмот. Причината се флавоноидите, природни соединенија присутни во какаото, кои имаат антиоксидативни својства и можат позитивно да влијаат врз функцијата на крвните садови.

Сепак, за да се искористат потенцијалните придобивки, важен е изборот на чоколадо. Експертите најчесто препорачуваат темно чоколадо со најмалку 70 проценти какао, бидејќи содржи поголем удел на какао и помалку шеќер во споредба со млечните варијанти.

Околу 28 грама дневно

Кога станува збор за количината, умереноста е клучна. Како разумна дневна порција се наведуваат околу 28 грама темно чоколадо. Тоа е приближно неколку коцки, зависно од големината на чоколадото.

Флавоноидите од какаото се поврзуваат со подобра функција на крвните садови, а дел од истражувањата укажуваат и на можен умерен ефект врз крвниот притисок. Сепак, тоа не значи дека поголема количина чоколадо носи и поголема корист.

Напротив, со зголемувањето на количината се зголемува и внесот на калории, масти и шеќер.

Не секое темно чоколадо е исто

При изборот треба да се обрне внимание на декларацијата. Повисокиот процент на какао генерално значи поголем удел на соединенијата од какаото, но составот на производите може да се разликува.

Дополнително, кај некои производи од темно чоколадо во минатото биле пронаоѓани траги од кадмиум и олово, поради што е важно да се избираат производи од проверени производители и да се консумираат во умерени количини.

Кога треба да се внимава?

Иако темното чоколадо може да биде дел од балансирана исхрана, не е идеално за секого. Какаото природно содржи кофеин и теобромин, па кај почувствителните луѓе поголеми количини може да предизвикаат немир, забрзано чукање на срцето или проблеми со спиењето.

Кај лицата кои имаат проблеми со рефлукс, чоколадото исто така може да ги влоши симптомите.

Затоа, најважно е да се запомни дека темното чоколадо може да биде мал, умерен дел од разновидната и балансирана исхрана, но не треба да се гледа како лек или замена за медицинска терапија.

Тагови: здрава храна здравје темно чоколадо