Просечната нето-плата во Македонија достигна 48.733 денари, но зад оваа бројка стојат значителни разлики меѓу секторите. Според најновите податоци на Државниот завод за статистика, ИТ секторот, особено компјутерското програмирање и консултантските услуги, останува најплатена дејност, со месечни примања што се движат меѓу 95.000 и 100.000 денари. Високите приходи се должат на големата побарувачка за специјализирани кадри, работата со странски клиенти и вклученоста на домашните компании на меѓународниот технолошки пазар.

Над државниот просек се и банкарството, осигурувањето и дел од стручните услуги, каде платите најчесто се движат меѓу 55.000 и 65.000 денари. Раст бележат и градежништвото, здравството и фармацијата, поттикнати од недостиг на квалификувани работници и потребата од задржување на стручниот кадар. Во градежниот сектор, особено се барани мајстори и искусни работници, додека во здравството платите се под притисок поради одливот на медицински персонал во странство.

На спротивниот крај остануваат текстилната индустрија и дел од угостителството, каде примањата и понатаму се блиску до минималната плата и значително под државниот просек. Податокот за просечна плата, сепак, не ја отсликува целосно реалноста, бидејќи високите примања во најплатените сектори го креваат вкупниот просек. Пазарот на труд сè повеќе ги наградува специјализираните знаења и дефицитарните вештини, но големите разлики меѓу секторите остануваат сериозен предизвик за животниот стандард на вработените во земјата.

Тагови: ИТ сектор Македонија просечна плата

Македонскиот проект „Безбеден град“ го освои првото место во категоријата за извонредност во сообраќајната безбедност на Светскиот полициски самит во Дубаи, во конкуренција со проекти од Сингапур, Абу Даби, Дубаи и Индија. Министерот за внатрешни работи Панче Тошковски соопшти дека признанието доаѓа по процес на стручно оценување, интервјуа и анализа на технолошките решенија и резултатите, во рамки на самитот на кој биле поднесени повеќе од 700 номинации од над 60 држави.

На прес-конференцијата беа презентирани и најновите податоци за сообраќајната безбедност во земјава. Од јануари до октомври 2026 година, на македонските патишта загинале 85 лица, наспроти 117 во истиот период лани, што претставува намалување од 27,4 проценти. Бројот на тешко повредени исто така е намален, од 872 на 748. Во периодот од февруари до октомври, по почетокот на примената на системот, бројот на загинати се намалил од 108 на 74 лица, односно за 31,5 проценти.

Тошковски оцени дека подобрувањето е резултат на повеќе паралелни мерки, меѓу кои автоматскиот надзор преку „Безбеден град“, засилените полициски контроли, законските измени и превентивните активности. Тој најави дека системот ќе продолжи да се развива и проширува на повеќе градови и ризични патни делници, во согласност со долгорочната цел „Визија нула“ – спречување на смртни случаи и тешки повреди во сообраќајот. Официјалното доделување на наградата е закажано за 18 ноември 2026 година во Дубаи.

Тагови: Дубаи Министерство за внатрешни работи (МВР) Сејф сити - Безбеден град

Вештачката интелигенција сè повеќе го менува европскиот пазар на труд, но нејзиното влијание не се сведува само на автоматизација и замена на човечката работна сила. Таа постепено ги менува и критериумите за вработување, вреднувањето на работните места и вештините што работодавачите се подготвени да ги платат повеќе.

Прашањето веќе не е само дали компаниите ќе воведат вештачка интелигенција, туку и како нејзината примена ќе влијае врз платите, потребата од нови вработувања и можностите за професионален развој.

Помалку нови вработувања, побавен раст на платите?

На ова предупредува и главниот економист на Европската централна банка, Филип Лејн, кој посочува дека пошироката примена на вештачката интелигенција може да ја ослаби преговарачката моќ на вработените и да го забави растот на платите.

Причината е едноставна: кога компаниите ќе можат дел од работните задачи да ги автоматизираат или да ги извршуваат со помош на вештачка интелигенција, потребата од одредени работни позиции може да се намали. Тоа потенцијално ќе влијае и врз можноста на вработените да преговараат за повисоки примања.

Особено загрижувачки е фактот што забавувањето на вработувањето може најмногу да ги погоди младите кои штотуку го завршиле образованието и се обидуваат да го направат првиот професионален чекор.

Колку навистина им помага AI на вработените?

Податоците од истражувањата на Европската централна банка покажуваат дека употребата на вештачка интелигенција на работното место значително се зголемува.

52% од вработените користат вештачка интелигенција на работа, во споредба со 26% во 2024 година. Три часа неделно е просечното време што го заштедува типичниот корисник на AI. Шест часа неделно можат да заштедат оние што ја користат за генерирање и откривање грешки во програмски код.

Околу половина од вработените сметаат дека подобрата обука и разбирањето на можностите на овие алатки би ги поттикнале повеќе да ги користат.

Интересно е што заштедата на време не е иста во сите професии. Најголеми придобивки се забележуваат кај специјализираните задачи, додека пишувањето, уредувањето текстови и истражувањето носат помали временски заштеди.

Компаниите инвестираат и во технологија и во луѓе

Работодавачите сè повеќе разбираат дека самото воведување нова технологија не е доволно. За да има вистински резултати, потребни се вработени кои знаат правилно да ја користат.

Според податоците од истражувањето на Европската централна банка, меѓу компаниите што планираат инвестиции поврзани со AI:

• 49% планираат да инвестираат во алатки и технологии за вештачка интелигенција.
• 46% планираат да вложат во обука на вработените.
• 40% планираат инвестиции во податоци и технолошка инфраструктура.
• 12% планираат вработување специјалисти за вештачка интелигенција.

Овие бројки покажуваат дека иднината не им припаѓа само на компаниите што располагаат со најнова технологија, туку и на оние што знаат како да ги подготват своите тимови за нејзина примена.

Кои вработени ќе бидат најбарани?

Една од најважните промени е тоа што вредноста на вработениот сè помалку ќе зависи само од неговото формално образование или долгогодишно искуство, а сè повеќе од способноста да се приспособува на новите начини на работа.

Предност ќе имаат оние што комбинираат стручност во својата професија со дигитални вештини, аналитичко размислување, креативност и способност за решавање проблеми.

Истовремено, компаниите ќе мора да размислуваат и за тоа како да им овозможат на младите да стекнат практично искуство. Доколку вештачката интелигенција преземе дел од почетните работни задачи, ќе биде потребно да се создадат нови начини за учење и професионално усовршување.

Новата реалност на пазарот на труд

Вештачката интелигенција не значи автоматски помалку работни места, ниту гарантира повисока продуктивност и подобри плати. Нејзиното влијание ќе зависи од начинот на кој компаниите ќе ја применуваат и од тоа колку ќе инвестираат во развојот на своите вработени.

За HR секторот ова отвора важна задача: да не се фокусира само на изборот на нови технологии, туку и на преквалификацијата, задржувањето на талентите и создавањето можности за развој.

Бидејќи во иднина најголемата предност нема да биде во тоа кој има пристап до вештачка интелигенција, туку кој знае како да ја искористи за да биде подобар во она што го работи.

Прочитајте и за: Две третини од вработените велат дека платата не им е доволна за живот: Сè повеќе луѓе бараат дополнителна работа

Тагови: HR трендови

Од 15 ноември до 15 март сите возила што учествуваат во јавниот сообраќај мора да имаат пропишана зимска опрема, потсетуваат од МВР. За патничките автомобили до 3.500 килограми тоа значи или зимски гуми на сите четири тркала со најмалку 4 милиметри длабочина на шарите, или летни гуми со иста минимална длабочина и соодветни синџири за снег на погонските тркала. За возилата со погон на сите четири тркала важат посебни правила, а зимските гуми мора да ги имаат и соодветните ознаки, како M+S, MS или симболот на снегулка.

Проверката на цените во македонските продавници покажува дека комплет од четири зимски гуми со димензија 205/55 R16 може да чини од околу 11.500 до над 30.000 денари, зависно од брендот и моделот. Кај универзалните, односно all-season гумите, цените се движат од околу 3.000 до повеќе од 8.000 денари по гума. Иако за дел од возачите тие може да бидат поисплатлива опција, особено ако возат претежно во град, експертите предупредуваат дека цената не треба да биде единствениот критериум, туку и безбедноста, условите на патот и карактеристиките на гумите.

Дополнителен трошок е и сезонската замена кај вулканизер. Според јавно објавен ценовник на сервис во Скопје, за тркала од 16 инчи монтажа и балансирање на четири тркала би чинеле околу 1.800 денари, за 17 или 18 инчи околу 2.200 денари, а за 19 до 22 инчи и до 3.000 денари. Тоа значи дека вкупната подготовка за зима, доколку купувате нов сет гуми, може да ве чини од околу 13.000 до над 30.000 денари. Од МВР апелираат возачите навреме да ги подготват возилата, бидејќи зимската опрема не е само законска обврска, туку и клучен фактор за безбедно возење.

Тагови: зимска опрема Министерство за внатрешни работи (МВР)