Начинот на пресметување на платата е еден од важните фактори при изборот на работно место. Додека некои вработени претпочитаат сигурност и однапред познат месечен приход, други сметаат дека заработката треба директно да зависи од времето поминато на работа. Но, кој од овие два модели нуди поголеми предности?

Фиксната месечна плата им овозможува на вработените финансиска предвидливост и полесно планирање на месечните трошоци. Без разлика на разликите во бројот на работни денови во месецот, договорениот износ останува ист, доколку се исполнети договорените работни обврски.

Од друга страна, плаќањето по работен час значи дека заработката се пресметува врз основа на бројот на одработени часови и договорената саатница. Овој модел може да биде погоден за лица со флексибилно работно време, хонорарни ангажмани или работа со променлив распоред. Сепак, месечните приходи може да варираат во зависност од бројот на одработени часови.

Во Македонија, платата, работното време и додатоците за прекувремена, ноќна работа и работа во денови на празници се регулирани со Законот за работните односи и колективните договори.

И двата модела имаат свои предности, а најважно е условите за исплата да бидат јасно договорени и во согласност со законските прописи.

Тагови: Законот за работните односи работнички права Фиксна плата плаќање по работен час

Ви исплатија К-15, па ви бараат да го вратите? Работодавачот може да одговара кривично

К-15 е работничко право, не награда. Дознајте што да зачувате како доказ и каде да пријавите ако работодавачот ви ги бара парите назад.

К-15, односно регресот за годишен одмор, е право утврдено со колективните договори, а не награда од работодавачот. Во приватниот сектор го остваруваат вработените кои во календарската година работеле најмалку шест месеци кај истиот работодавач. Според последната достапна пресметка, минималниот износ е 19.415 денари нето, а рокот за исплата е 31 декември 2026 година. Минимумот се пресметува како 40 проценти од просечната месечна нето-плата во државата во последните три месеци, па износот зависи од основицата што важи кога е донесена одлуката за исплата.

Ако работодавачот по исплатата бара да вратите дел или целиот износ, зачувајте ги пораките, електронската пошта, банкарските изводи и другите докази. Можете да се обратите до Државниот инспекторат за труд или до Сојузот на синдикатите на Македонија (ССМ). Ако се сомневате дека е сторено кривично дело, случајот можете да го пријавите и во полиција или во Јавното обвинителство.

Според член 166 став 2 од Кривичниот законик, барањето работникот да врати дел од исплатената плата или друг надоместок може да повлече кривична одговорност. Ако се исполнети законските услови, предвидена е затворска казна од три месеци до една година, а на правното лице може да му се изрече парична казна.

Тагови: К-15 работодавач

Колку навистина сте информирани за своите работнички права?

Не чекајте проблем за да ги дознаете своите права

Правото не е само област во која се решаваат спорови и проблеми, туку важен дел од секојдневното функционирање на поединците и компаниите. Навремената правна поддршка, познавањето на сопствените права и правилното управување со правните ризици можат да направат значителна разлика во професионалниот и деловниот развој.

Во новата епизода на нашиот подкаст НА КАДЕ ОДИМЕ?, како гостинка ја имаме Маја Гошевска Димитрова, адвокатка, чиј професионален пат започнува во 2014 година, а во 2022 година таа одлучува да направи значаен чекор во кариерата и да започне со работа преку сопствена адвокатска канцеларија.

Во разговорот, Маја ги споделува предизвиците со кои се соочила при започнувањето на сопствената адвокатска практика, одговорноста што ја носи професијата и важноста на донесувањето правилни одлуки во ситуации кога од правната процена зависат интересите на други луѓе и компании.

Посебно внимание посветуваме на работничките права, работните односи и договорите, област во која често се појавуваат недоразбирања и пропусти, како кај работодавачите, така и кај вработените. Разговараме и за важноста на превентивната правна заштита и зошто е важно правните прашања да се решаваат навреме, пред да прераснат во посериозен проблем.

Дополнително, отвораме тема за заштитата на интелектуалната и индустриската сопственост, значењето на трговските марки и свесноста на македонските претприемачи за заштита на сопственото име, бренд и идеи.

Во време кога вештачката интелигенција и технологијата сè повеќе навлегуваат во правната професија, разговараме и за новите можности и ризици, како и за вештините што ќе бидат особено важни за адвокатите во иднина.

Епизодата ја заокружуваме со лична перспектива за професионалниот развој, амбициите, личниот успех и лекциите што Маја би сакала да им ги пренесе на оние кои допрва го започнуваат својот професионален пат.

Погледнете ја новата епизода:

Колку навистина сте информирани за своите работнички права?

Тагови: НА КАДЕ ОДИМЕ Маја Гошевска Димитрова адвокат

AI не значи помалку вработени: Пораката што секој директор треба да ја знае

Дали се плашиме од погрешна работа? Што навистина се случува кога AI влегува во компаниите?

Вештачката интелигенција сè почесто се претставува како закана за работните места, но најновите податоци откриваат поинаква слика. Компаниите што воведуваат AI агенти не мора да значи дека имаат намера да ги заменат вработените. Кај најголемиот дел од нив, човечкиот кадар останува ист или дури се зголемува.

Според истражувањето објавено од HR Executive на 16 ноември 2026 година, дури 92% од компаниите што користат AI агенти ги задржале постојните вработени или додале нови работни места. Овој податок отвора важно прашање за иднината на работата: дали вештачката интелигенција навистина ќе ги замени луѓето или ќе го промени начинот на кој тие ги извршуваат своите задачи? 

Вработените добиваат нови улоги наместо откази

Истражувањето, спроведено од компанијата Genpact под наслов Autonomy in Practice, опфатило 2.005 раководители во големи компании од 17 индустрии и 14 деловни области. Станува збор за организации со годишни приходи од најмалку една милијарда долари.

Резултатите покажуваат дека 69% од компаниите што веќе користат AI агенти во секојдневното работење во изминатата година го зголемиле нивниот број. Но, тоа не довело до масовно намалување на бројот на вработени.

Напротив, компаниите сè почесто ги менуваат постојните работни позиции за да вклучат соработка со вештачката интелигенција.

  • Речиси 40% од раководителите велат дека нивните компании ги менуваат постојните работни места за вработените да можат да работат со AI агенти.
  • 27% создаваат целосно нови работни позиции поврзани со оваа технологија.
  • Речиси половина од анкетираните раководители велат дека им се потребни луѓе кои ги разбираат и технологијата и деловното работење.

Ова значи дека се појавува нова потреба на пазарот на трудот: професионалци кои не само што знаат да користат вештачка интелигенција, туку можат да ги надгледуваат нејзините резултати, да ги проценуваат одлуките и да ја насочуваат кон конкретни деловни цели. 

Повеќе автоматизација не значи автоматски и помалку работа

Еден од најинтересните наоди е дека 77% од раководителите велат дека нивните компании имаат план како времето заштедено со помош на вештачката интелигенција да го искористат за повредни работни активности. Сепак, постои и проблем: 46% признаваат дека тешкотиите во пренасочувањето на ослободеното време на вработените кон нови задачи ги попречуваат очекуваните резултати од AI технологијата.

Со други зборови, не е доволно компанијата само да воведе нова технологија. Таа мора да одлучи што ќе работат луѓето кога дел од нивните досегашни обврски ќе ги преземе вештачката интелигенција.

Каква порака испраќа ова до работниците и работодавачите?

Резултатите укажуваат дека иднината на работата можеби нема да биде едноставна приказна за замена на луѓето со машини. Наместо тоа, сè поважна ќе биде способноста на вработените да соработуваат со технологијата, да преземаат посложени одговорности и да носат одлуки што бараат човечка проценка.

За работодавачите, предизвикот нема да биде само набавката на најсовремени AI алатки, туку и подготовката на вработените за новите улоги.

Вештачката интелигенција може да преземе дел од работата, но компаниите што сакаат да извлечат вистинска корист од неа ќе мора да размислат како подобро да го искористат човечкиот потенцијал.

Прочитајте и за: HR трендови: Кога менаџерите потфрлаат HR и директорите си ја префрлаат топкатa

Тагови: AI HR трендови