Согласно Законот за работните односи, работникот може да склучи договор за вработување со полно или со скратено работно време. Полното работно време не смее да биде подолго од 40 часа неделно, а со закон или колективен договор може да се утврди и пократко полно работно време, но не пократко од 36 часа неделно. За работни места кај кои постојат поголеми опасности од повреди или здравствени оштетувања, со закон, друг пропис или колективен договор може да се утврди полно работно време и пократко од 36 часа неделно.

Скратеното работно време не треба да се поистоветува со класичен договор за вработување со работно време пократко од полно. Законот посебно го уредува скратеното работно време во посебни случаи, како и скратеното работно време за работници кои работат на особено тешки, напорни и штетни по здравјето работни места.

Скратено работно време поради инвалидност или медицинска рехабилитација

Работникот кој работи помалку од полното работно време согласно прописите за пензиско и инвалидско осигурување, здравствено осигурување и медицинска рехабилитација ги остварува правата од задолжителното социјално осигурување како да работи со полно работно време, во согласност со законските услови.

Кога работата е особено тешка или штетна по здравјето?

Посебен режим важи за работници кои извршуваат особено тешки, напорни и штетни по здравјето работи, кога штетното влијание врз здравјето или работната способност не може целосно да се отстрани со заштитни мерки. Во таков случај, работното време се скратува сразмерно на штетното влијание, согласно закон и колективен договор.

И покрај пократкото работно време, при остварувањето на правото на плата и другите права од работен однос, ова скратено работно време се изедначува со полно работно време.

Кои работни места се опфатени?

Како особено тешки, напорни и штетни по здравјето работи, Законот ги наведува:

• особено тешка физичка работа;
• работа под зголемен атмосферски притисок;
• работа под зголемена бучавост;
• работа во вода или влага;
• работа изложена на јонизирачки зрачења;
• работа со болни од заразни болести и со заразни материјали;
• работа на хируршки интервенции во операциони сали;
• работа во областа на психијатријата;
• работа со лица со најтешки пречки во психичкиот развиток;
• работа во судска медицина и патолошка анатомија;
• работа со нагризувачки материјали;
• работа на летачки персонал;
• балетски изведби;
• музичари на дувачки инструменти;
• играорци и оперски солисти;
• работа во близина на напон или под напон;
• работа на височина или длабочина.

Како се одобрува скратеното работно време?

За работниците кои работат на вакви особено тешки, напорни и штетни работни места, одобрение за работа со скратено работно време дава министерот за економија и труд, врз основа на претходно прибавено мислење од здравствена установа која врши дејност медицина на трудот и мислење од инспекцијата на трудот.

Барањето за покренување на постапката може да го поднесе работникот или синдикалната организација до работодавачот. Здравствената установа и инспекцијата на трудот ги доставуваат своите мислења врз основа на претходно изготвен и доставен елаборат од работодавачот.

Барањето за добивање одобрение до Министерството за економија и труд го поднесува работодавачот, заедно со потребните мислења. Доколку инспекцијата на трудот утврди дека постојат услови за скратено работно време, со решение ќе му наложи на работодавачот да покрене постапка за негово утврдување. Оваа надлежност е ажурирана со измените на Законот од 2025 година.

Може ли работникот да работи прекувремено?

Работникот кој работи на работи што се особено тешки, напорни и штетни по здравјето не смее да работи прекувремено на тие работи. Исто така, додека работи со скратено работно време на таквите работни места, не може да се вработи кај друг работодавач на истите работи.

Важно е да се направи разлика меѓу скратено работно време по договор и скратено работно време кое произлегува од посебни законски услови. Во првиот случај правата најчесто се остваруваат пропорционално на договореното работно време, додека кај посебните случаи предвидени со закон, скратеното работно време може да се изедначува со полно работно време за одредени права.

Значи, право на скратено работно време можат да имаат работници поради утврдена инвалидност или потреба од медицинска рехабилитација, како и работници кои извршуваат особено тешки, напорни и штетни работи, кога условите предвидени со закон се исполнети.

Тагови: Законот за работните односи работнички права скратено работно време

Зборуваш германски или италијански јазик? Твојата меѓународна кариера со Transcom сега можеш да ја започнеш од дома.

Пазарот на труд се менува, а познавањето странски јазици сè почесто отвора врати кон работни места кои повеќе не се поврзани исклучиво со заминување во странство. Денес кандидатите бараат стабилност, флексибилност, можност за работа од дома и можност своите вештини да ги користат во меѓународна средина, без притоа да мораат да ја напуштат својата земја.

Токму такви нови можности за работа во моментов нуди компанијата Transcom во Северна Македонија, каде што се вработуваат говорители на германски или италијански јазик.

Станува збор за позиции во корисничка поддршка за меѓународен проект во областа на дигиталните финансиски услуги. Вработените ќе работат со модерна апликација, преку која корисниците добиваат поддршка за прашања поврзани со нивната сметка, апликацијата за мобилно банкарство и останатите дигитални услуги кои се нудат.

Она што ја прави оваа можност особено интересна за кандидатите е можноста за работа од дома уште од првиот ден или работа од канцеларијата на Transcom во Скопје, во зависност од тоа што повеќе им одговара.

Од Transcom наведуваат дека условите се јасно дефинирани и прилагодени за кандидати кои бараат стабилна работна можност во меѓународна средина, нудејќи договор за вработување на неопределено време од сам почеток. За позициите со германски јазик, почетната плата изнесува 950 € нето, со дополнителен бонус за добредојде од 400 € бруто. За позицијата со италијански јазик, почетната плата изнесува 800 € нето, заедно со 400 € бруто бонус за добредојде. 

Претходно работно искуство во финансискиот сектор не е потребно. Од Transcom истакнуваат дека кандидатите поминуваат низ платена обука, за време на која го учат сето она што им е потребно за работа: од процесите и алатките до комуникацијата со корисниците. Најважни се доброто познавање на јазикот, комуникативноста и мотивацијата за работа во меѓународна средина.

Оваа можност е особено интересна за сите кои сакаат да го искористат своето знаење на странски јазици, но не сакаат нужно да заминат во странство за да работат на меѓународен проект.

Токму за важноста на јазиците и можностите што тие ги отвораат често зборува и Теона Сима, инфлуенсерка која креира содржини поврзани со јазиците и ги мотивира младите да го поврзат учењето на странски јазици со конкретни кариерни можности. Преку последната соработка со Теона, Transcom дополнително ја истакнува пораката дека познавањето германски, италијански или друг странски јазик може да ви отвори врати кон меѓународни проекти, без потреба од заминување од нашата земја.

Објавата со Теона можете да ја погледнете овде https://www.instagram.com/p/DcTE3wosmak/

За кандидатите кои зборуваат германски или италијански јазик и бараат работа од дома, стабилни услови, платена обука и меѓународно искуство, отворените позиции во Transcom можат да бидат одличен следен чекор во нивната кариера.

Пријавите се отворени за кандидати со познавање на германски https://apply.careers.transcom.com/su/57197fb06492316f и италијански https://apply.careers.transcom.com/su/d1ce77870126f91e  јазик во Северна Македонија.

Тагови: Transcom Macedonia

Стресот на работното место сè почесто завршува со боледување, покажуваат новите податоци од Холандија, каде бројот на денови поминати на отсуство поради проблеми поврзани со стрес се зголемил за 12% за само една година. Во споредба со 2021 година, растот достигнува дури 49%, што укажува дека проблемот станува сè посериозен не само за вработените, туку и за работодавачите.

Според стручњаците, зад овој тренд стојат повеќе фактори: голем обем на работа, финансиски грижи, здравствени проблеми и обврски поврзани со неплатена грижа за членови на семејството. Подолгите боледувања дополнително ги оптоваруваат компаниите, особено во сектори каде веќе има недостиг од работна сила, бидејќи обврските на отсутните често паѓаат врз останатите членови на тимот.

Проблемот не е ограничен само на Холандија. Истражување на Европската агенција за безбедност и здравје при работа (EU-OSHA), објавено во септември 2025 година, покажува дека 29% од вработените во Европа доживеале стрес, депресија или анксиозност, додека 37% пријавиле општ замор. Овие бројки потврдуваат дека стресот на работното место сè повеќе се претвора во поширок економски и општествен предизвик.

Тагови: боледување стрес на работно место

Шведска денес важи за еден од најуспешните европски примери во намалување на пушењето: во 2024 година, само 5,4% од граѓаните на возраст од 16 до 84 години пушеле секојдневно. Овој пад е резултат на долгорочна стратегија што вклучува превенција, повисоки даноци, ограничувања за рекламирање и општествена средина во која пушењето станува сè помалку видливо и прифатливо.

Но, падот на цигарите не значи и истовремено откажување од никотинот. Дел од полнолетните пушачи во Шведска преминуваат на производи без согорување, како никотинските кесички, кои не создаваат чад или пепел. Токму тоа е клучната разлика во однос на цигарите, кои при согорување ослободуваат бројни штетни материи. Сепак, експертите предупредуваат дека овие производи не се безопасни, бидејќи никотинот создава зависност, а долгорочните ефекти сè уште се истражуваат.

Американската FDA наведува дека никотинските кесички генерално можат да бидат опција со понизок ризик за полнолетни пушачи во споредба со цигарите, особено ако станува збор за целосно преминување. Но, Шведска истовремено воведе строги правила за заштита на младите: овие производи се достапни само за лица над 18 години, задолжително се проверува возраста, а маркетингот не смее да биде насочен кон малолетници. Така, шведскиот модел отвора пошироко прашање — како да им се помогне на пушачите да направат помалку штетен избор, без притоа новите генерации воопшто да влезат во зависност од никотин.

Тагови: пушачи Шведска