Не секое отсуство од работа значи дека треба да земете годишен одмор или неплатено отсуство. Во одредени лични, семејни и други ситуации, работниците имаат право на платен одмор, односно отсуство од работа со надоместок на плата.
Законот за работните односи предвидува право на платен одмор поради лични и семејни околности за склучување брак, раѓање дете, како и смрт на близок роднина во траење до седум работни дена. Конкретниот број денови се определува со колективен договор.
За што следуваат платени слободни денови?
За вработените во приватниот сектор, Општиот колективен договор предвидува платен одмор до седум работни дена во текот на годината, зависно од причината за отсуството. Меѓу другото, предвидени се:
Овие денови се однесуваат на платеното отсуство по основите предвидени со колективниот договор, при што вкупното користење по основите од Законот е ограничено на седум работни дена во годината.
Два слободни дена за татковство
Една од ситуациите за која работниците често имаат дилема е раѓањето или посвојувањето дете. Во приватниот сектор, таткото има право на два платени работни дена по овој основ.
Тоа значи дека доколку станете татко, овие денови не се земаат од вашиот годишен одмор, туку станува збор за посебно право на платено отсуство.
Свадба три платени дена
Доколку работникот склучува брак, според Општиот колективен договор за приватниот сектор му следуваат три платени работни дена.
Право на платен одмор има и работникот доколку неговото дете склучува брак во тој случај се предвидени два работни дена.
При смрт на близок член од семејството
Во особено тешки семејни ситуации, работниците исто така имаат право на платено отсуство. За смрт на сопружник или дете се предвидени пет работни дена, додека за смрт на родител, брат или сестра следуваат два дена.
Два дена се предвидени и при смрт на родител на сопружник, а за смрт на дедо или баба следува еден платен ден.
Платено отсуство за давање крв
Работниците кои доброволно даруваат крв имаат право на два последователни работни дена отсуство за секое давање крв. Едниот ден е денот на дарувањето, а другиот е наредниот работен ден. Доколку крвта е дадена во неработен ден, исто така се обезбедуваат два последователни слободни работни дена.
Што ако работите во јавниот сектор?
Важно е да се знае дека правилата не се идентични за сите работници. Општиот колективен договор за јавниот сектор предвидува поинаков број денови за дел од основите.
На пример, според договорот објавен во 2023 година, во јавниот сектор за склучување брак се предвидени пет работни дена, за склучување брак на дете три дена, а за раѓање или посвојување дете три работни дена. Исто така, договорот предвидува и три дена за развод на брак, како и три дена за полагање правосуден испит, магистратура или докторат.
Затоа, пред да поднесете барање за отсуство, важно е да проверите кој колективен договор се применува кај вашиот работодавач, бидејќи бројот на денови може да се разликува.
Платено отсуство и за други ситуации
Платеното отсуство не се однесува само на семејни околности. Работникот може да има право на надоместок на плата и во други случаи утврдени со закон, како празници и други со закон определени слободни денови, привремена неспособност за работа поради заболување или повреда, како и во определени случаи кога работникот извршува функции или обврски на повик на надлежен орган.
Исто така, кога природата на работата или непрекинатото одвивање на работниот процес бара работникот да работи на празник, важат посебни правила за таквата работа и за известување на надлежниот инспектор на трудот.
Затоа, пред да искористите годишен одмор за некоја од овие ситуации, проверете дали можеби имате право на платено отсуство. Правото не е исто за секоја ситуација, а применливиот колективен договор може да биде особено важен.
Тагови: детски додаток работнички права слободни денови